DE VISIE

Wonderwijs wordt geïnspireerd door een groot aantal stromingen. Inspiratie is niet hetzelfde als navolgen. Wonderwijs heeft dan ook een eigen invulling, aangepast aan de Nederlandse situatie, ook wat wetgeving betreft. Inspiratiebronnen zijn onder andere Rebeca en Mauricio Wild ('In vrijheid leren'), Reggio Emilia ('100 talen van kinderen'), en Thomas Gordon ('Luisteren naar kinderen'), de Sudbury Valley School in Amerika ('Free at last'), de sociocratische besluitvorming en de filosofie van Cornelis ”Logica van het gevoel”.

Wonderwijs heeft een aantal waarden opgesteld die vóór-waarden zijn voor een optimale ontwikkeling van mensen. Deze waarden, hieronder beschreven, zijn uitgangspunten die in de praktijk dusdanig vormgegeven worden dat we ernaar streven dat elk individu gezien, gehoord en begrepen wordt. Dat betekent dat we samen met het kind en de ouders kijken naar ontwikkelingssprongen en ontwikkelingspauzes. De sprongen zijn prachtig om te zien; de pauzes belangrijk om opgemerkt te worden. Er zijn pauzes bij die duiden op een blokkade. In dat geval kijken we of de vóór-waarden  voor dat specifieke kind okee zijn. Het komt voor dat we daar, in overleg met het kind en de ouders, dusdanig actie in nemen dat het kind weer verder komt. Het streven is een zo breed en optimaal mogelijke ontwikkeling, uiteraard met inacht nemen van de capaciteiten van een kind. Op het cognitieve gebied zijn de kerndoelen daarbij leidend.

Vee’s van Iederwijs

Wonderwijs is een Iederwijs-school. Iederwijs heeft haar visie verwoord vanuit een aantal Vee’s. Deze Vee’s vertegenwoordigen belangrijke uitgangswaarden voor het onderwijs van Wonderwijs. Door voortschrijdend inzicht en door bekostigingseisen worden deze waarden deels op andere wijze vormgegeven.

Deze waarden-volle Vee’s zijn:

Veilig voelen

Veilig Voelen is de belangrijkste voorwaarde voor een natuurlijke ontwikkeling.

Ontwikkeling en leren volgt vanzelf, als er een omgeving is waar geborgenheid geboden wordt en de kinderen de mogelijkheid krijgen voor een ongestuurde ontplooiing, in een ondersteunende omgeving. Hier vanuit bepalen zij zelf welke volgende stappen zij willen en kunnen nemen. Hun natuurlijke kwaliteiten kunnen tot ontwikkeling komen en ze kunnen hun omgeving op een positieve manier vormgeven.

Kinderen voelen zich veilig als ze mogen zijn wie ze zijn, als er duidelijkheid is en er ondersteuning is van begeleiders. Als hun behoeften gezien en begrepen worden. Als hun spel serieus genomen wordt, als ze zelf kunnen ontdekken en invloed hebben op dat wat hen aangaat. Als ze de tijd hebben voor zichzelf en hun eigen ontwikkeling.

Verrijking door verschillen

Op Iederwijs mag je zijn wie je bent. Iedereen is verschillend, iedereen heeft andere interesses, ideeën, culturele achtergronden, een andere leeftijd en andere capaciteiten. Door de grote verscheidenheid aan personen wordt een rijke omgeving gecreëerd. Ieder individu brengt de nodige activiteiten en kennis in om met elkaar een lerende gemeenschap te vormen, op het gebied van vriendschap, emoties, kennis en vaardigheden en inzichten. Hoe meer diversiteit, hoe meer mogelijkheden en des te meer mogelijkheden tot diversiteit.

Verschillen leiden tot nieuwe ideeën, inspiratiebronnen, samenwerking, tegenstellingen en conflicten. Alle zijn bronnen van ontwikkeling.

Conflicten zijn hierbij een uiting van het zoeken naar elkaars grenzen en het zoeken naar manieren om daarmee om te gaan. Door de tijd te nemen voor het uitpraten en uitwerken van conflicten wordt geleerd te luisteren naar de behoeften van jezelf en de ander en samen te zoeken naar een oplossing. Kinderen leren zo respect te hebben voor zichzelf, de ander en elkaar en voor de omgeving waarin wij ons bevinden.

Verder door vragen

Iederwijs is een omgeving waarin kinderen de ruimte krijgen om hun eigen vragen kunnen volgen. Hierdoor kan het kind zijn eigen antwoord zoeken, en het vermogen om antwoorden te vinden verder ontwikkelen (respons-ability: de mogelijkheid om antwoord te geven). Ze ontwikkelen een natuurlijk zelfbewust-zijn om van daaruit hun volgende stappen te nemen.

Ontwikkeling begint bij vragen. Soms ben je bewust en actief op zoek naar een antwoord, dan weer gaat dat meer onbewust en volg je de stroom die ertoe kan leiden. Soms zie je achteraf pas wat (onbewust) je bedoeling was.

Er is ruimte voor verwondering, voor actief onderzoeken, voor voortdurend experimenteren.

De begeleiders gaan in op de vragen van de kinderen, en zijn vaak ook op zoek naar de vraag achter de vraag. Om de behoeften van een kind duidelijk te krijgen vragen wij daarom door (“Wat wil je, wat zou je willen?”) zodat de begeleiders met het kind erachter komen wat het echt nodig heeft.

De vragen naar elkaars achtergronden en ideeën en de uitwisseling van ervaringen en inzichten zijn een belangrijke bron van informatie en mogelijkheid tot reflectie.

Soms vindt een kind zelf de antwoorden door zich te verdiepen in een boek of artikel, te zoeken op het internet, te kijken naar een documentaire, door zelf uit te proberen of te luisteren naar wat een ander vertelt. Om een beeld te vormen van jouw antwoord, erachter te komen dat niets vast staat, en met weer nieuwe vragen verder te gaan…

Vormgeven van verlangens

Leren wat je belangrijk vindt kan alleen als je kunt experimenteren met wat je hart je ingeeft. Ieder verlangen dat ontstaat, kan op Iederwijs vormgegeven worden binnen de grenzen van de mogelijkheden van de school (budget, regels en afspraken). Doordat je verlangens uit komen, komen er weer nieuwe wensen, die steeds dichter bij je passie liggen. Op die manier groei je in waar je goed in bent of waar je plezier in hebt, en kan er een passie voor het leven ontstaan.

Vertrouwen op vermogen

Kinderen hebben van nature een vertrouwen op hun eigen vermogen. Dit vertrouwen wordt versterkt en vergroot als kinderen de mogelijkheid hebben hun eigen omgeving en hun eigen ontwikkelingsweg vorm te geven.

We zien iedere keer weer hoe kinderen zichzelf onder ogen zien omdat zij bij de vrijheid ook met hun onvrijheid geconfronteerd worden. Ze gaan werken aan zichzelf en ontwikkelen zichzelf. Ze weten nog niet hoe je vrienden kunt blijven en toch je eigen ding kunt blijven doen, ze komen erachter dat ze zich vaak aanpassen, zijn bang voor hun eigen boosheid. Of ze komen erachter dat ze willen leren lezen omdat ze dan meer mogelijkheden krijgen.

We hebben gemerkt dat als je vertrouwt op je eigen vermogen, dat je ook vertrouwen kan hebben in het vermogen van anderen, dus ook van kinderen. Je kunt met de kinderen meevoelen wat ze nodig hebben.

Daarnaast groeit vertrouwen als je kinderen leert kennen, als er verbinding is. Vertrouwen is daarom een beginpunt en groeiproces tegelijk. Sturing die niet plaatsvindt op basis van het begrijpen van de kinderen maar omdat het opgelegd wordt, kan tot gevolg hebben dat het kind zich niet serieus genomen voelt.

Een keuze voor Iederwijs is een keuze voor vertrouwen en elkaar leren kennen, zodat vertrouwen kan groeien.

Vrijheid met verbondenheid

Vrijheid met verbondenheid is het startpunt, en tegelijkertijd het resultaat voor voorgaande voor-waarden. Kinderen krijgen het inzicht dat wat ze doen gevolgen heeft voor de omgeving waarin zij zich bevinden. Kinderen maken deel uit van een gemeenschap, waarin intensief en persoonlijk contact met elkaar is. In de verbinding en het contact met de groep ontstaat een natuurlijke zelfsturing en -regulering in de vorm van feedback op negatief gedrag, en versterking van positief gedrag. Je bent vrij in je handelen, totdat je op de grens van een ander komt. Deze confrontaties maken je bewust van wat je doet.

De schoolbijeenkomst is hierin ondersteunend als plek waar meer grotere thema’s naar voren komen. Ook in deze kring wordt sociocratie gehanteerd.

Kinderen leren de individuele grenzen en behoeften te verwoorden, en af te stemmen met elkaar.

Omdat je je verbonden voelt met de anderen, kan je ook vrij zijn, jezelf zijn, omdat je weet dat je erbij hoort. Kinderen worden wij(s).

INSPIRATIEBRONNEN

De Sudbury Valley School in Massachusetts
De Sudbury Valley School is opgericht in 1968. Deze school heeft als uitgangspunt dat kinderen heel goed in staat zijn hun eigen leven vorm te geven als ze de vrijheid krijgen om dat op hun manier te doen. Er zijn geen klassen, geen vakken, geen toetsen, geen rapporten. De school telt zo'n 200 kinderen in de leeftijd van 4 tot 18 jaar. Inmiddels zijn er al meer dan 20 Sudbury Valley scholen en startup-groepen over de hele wereld, waaronder in Australië, Finland, Denemarken en Duitsland. (www.sudval.org)

De Pestalozzischool in Equador
De Pestalozzi school is in 1973 opgericht door Rebeca en Mauricio Wild in Equador. Ook zij laten de kinderen vrij om zelf te bepalen wat, hoe en wanneer ze leren. Zij baseren hun visie sterk op de grondbeginselen van de onderwijspedagogiek van Maria Montessori. (www.ashoka.org)   

De Summerhill School in Engeland
Ook de Summerhill school laat kinderen hun eigen leerweg bepalen, los van enige inmenging of beoordeling door volwassenen. De ervaringen leren ook hier dat vrijheid van keuze voor ieder individu een helende werking heeft op de vorming van een persoonlijkheid en de groei naar de volwassenheid. (www.summerhillschool.co.uk)